Kanada Göçmenliğinde İstenen Eğitim Değerlendirme Raporunu (ECA) İyi Anlamak

Kanada Göçmenliğinde İstenen Eğitim Değerlendirme Raporunu (ECA) İyi Anlamak

 
Bugünkü yazımızda Kanada ekspres giriş sistemi altında verilen eğitim değerlendirme raporu (ECA) ve adayın birden fazla lisans derecesine sahip olması durumunda nasıl eğitim puanı alacağını inceleyeceğiz.
 
Bildiğiniz gibi kısa adı ECA olan eğitim denklik raporu Kanada göçmenliğine başvuracak adaylardan istenen en temel belgelerden birisidir. Kanada’ya göç etmek için ekspres giriş (express entry) sistemine kayıt yaptıracak göçmen adayı Kanada dışında edindiği eğitimin denkliğini yine Kanada’da bir kuruluştan alacağı ECA raporu ile sağlayacaktır.
 
ECA raporunu Kanada Vatandaşlık ve Göçmenlik Bakanlığı (CIC) tarafından akredite olmuş kuruluşlar verebiliyor. Alınan ECA raporunun CIC nezdinde beş sene geçerliliği var.
 
ECA Düzenleyen Akredite Kuruluşlar
 
Herkes sadece dört yıllık lisans ve iki yıllık yüksek lisans yapmaz. Bazı ülkelerde lisans ve yüksek lisans eğitimleri bizim ülkemizdekine göre değişiklik gösterir. Birden fazla lisans ve yüksek lisans eğitimleri ve farklı süreleri ekspres giriş sisteminde nasıl gösterilecek? Bu gibi karışık durumları anlamak için öncelikle size verilen eğitim değerlendirme raporunun detaylarını iyi okumak gerekir. Önce şunu tekrar hatırlatalım. Eğitim değerlendirme raporu göçmen adayının bitirdiği en yüksek eğitim seviyesinin denkliğini tespit etmek için verilir.
 
Eğitim değerlendirme raporları üç farklı kurum tarafından veriliyor. Son iki kurum doktorlar ve eczacılara özel. Örneğin bunlardan birisi ve en popüler olan WES’in (World Education Services) verdiği raporlara baktığımızda raporun üstünde Kanada denklik özetine (Canadian equivalency summary) kısmına dikkat etmek gerekiyor. Bu özet cümle başvuran kişinin eğitiminin değerlendirme analizinden oluşuyor. Özet bulgusu detaylı analizden önce geliyor. Tüm lisans ve/veya benzeri dereceler değerlendirilmişse Kanada denklik rapor özeti, edinilen en yüksek eğitim derecesine işaret edecektir.
 
Yüksek lisans derecesi sahibi göçmen adayı olarak belgede yüksek lisans denkliği görmek istiyor fakat sadece lisans denkliği görüyorsanız bir şeylerin yanlış olduğunu anlamalısınız. Eğer eğitiminiz listedeki “birisi en az üç yıllık iki ya da daha fazla lisans derecesi” ise bu eğitim denklik raporunda görünmeyebilir. WES raporunda Kanada denklik özeti kısmının altında her bir lisans/diploma derecesinin denklik analizi kısmı yer alır. Buraya özel dikkat göstermek gerekir.
 
Kurum statüsü (Institution status) denilen yerde adayın eğitim aldığı kurumun tanınmış (recognized) ya da tanınmamış (non-recognized) olup olmadığına bakın. Eğer ECA raporu adı geçen kurumu tanımamışsa muhtemelen bu kurum Kanada Göçmenlik Bakanlığı (CIC) tarafından da tanınmayacaktır. ECA raporunuzda tanınmamış bir eğitim dereceniz varsa bunu ECA’yı düzenleyen kuruma sormak daha mantıklı olacaktır. Eğer göçmenlik adayının edindiği en yüksek eğitim tanınmamış bir okuldan alınmışsa bu derece ve/veya diplomalar ECA’nın Kanada denklik özeti kısmında ‘Tanınmayan’ statüsüyle özellikle belirtilecektir.
 
Kanada denklik (Canadian equivalency) ibaresinin bulunduğu cümleye de dikkat etmek gerekiyor. Buradaki cümle eğer “Lisans derecesi (‘X’ yıl)” şeklinde yazılmışsa WES, lisans eğitimini tanımış demektir. Örneğin “Yüksek lisans derecesi (Master’s degree), kazanılmış doktora (Earned doctorate) ya da Diploma (‘X’ kadar yıllık) vs. ya da bazen “Lisans ve yüksek lisans” (Bachelor’s and master’s degree) gibi dereceleri kombine olarak belirtir. Fakat Kanada denklik ibaresinde belirtilen derecenin yanında yıl sayısı varsa (‘X’ senelik eğitim vs.) bu derece tam bir derece ya da sertifika olarak sayılmamaktadır ve bunu da deklere edemezsiniz.
 
Bazı adaylar ya da danışmanlar eğitim derecelerini yanlış okuyorlar ve sisteme giriyorlar.  Eğer sunulan eğitim evrakları adayın yüksek lisans bitirdiğini gösterse de Kanada denklik kısmında da yüksek lisans ibaresi olmasına dikkat edilmelidir. Hem lisans hem de yüksek lisans derecesi sunan fakat sadece lisans derecesi tanınmış ve yüksek lisans derecesi tanınmamış adaylar bitirdikleri en yüksek dereceyi “yüksek lisans” ya da “birisi en az üç yıllık iki yada daha fazla lisans derecesi” olarak belirtemezler. WES bu durumda verdiği ECA raporunda adayın yüksek lisans derecesini tanımamış sadece lisans derecesini tanımıştır.
 
Ekspres giriş sistemine giriş yapılırken eğitim seviyesi yanlış girilmemelidir. Yanlışlıkla fazla girilen eğitim seviyesi adayın alacağı kapsamlı sınıflandırma sistemi (CRS) puanının olması gerekenden yüksek çıkmasına sebep olacaktır. Eğer aday yapılan göçmenlik çekilişinde kabul edilir ve kendisine davetiye (ITA) gönderilirse adayın puanına bakılarak işlem yapılır. Eğer adayın yanlış girilen eğitim puanı tekrar hesaplandıktan sonra alması gereken CSR puanı göçmenlik bakanlığının çekiliş için belirlediği minimum puanın üstündeyse ITA kabul edilir fakat belge üzerinde gerekli düzeltme yapılır. Eğer adayın düzeltilmiş eğitim puanı minimum eşik puanın altında ise adaya yapılan ITA aday tarafından reddedilmelidir.
 
Adayın eğitim seviyesi belirlenirken çok hatalar yapılır. Tüm dünyada diploma, lisans ve yüksek lisans programlarının süreleri değişkenlik gösterdiği için adayın Türkiye’de aldığı en yüksek eğitim seviyesini Kanada’ya aktarmada dikkat etmek gerekiyor. Bence verilecek en mantıklı tavsiye şu olmalıdır. Önce adayın ilk derecesi deklere edilir ve sonra gelen derece(ler) olduğunda “birisi en az üç yıl ya da daha fazla süre olmak üzere iki ya da daha fazla sertifika, diploma veya derece” (two or more certificates, diplomas, or degrees, one for a program of three or more years) kısmı seçilir.
 
Ekspres giriş sisteminde adayın alacağı eğitim ve puanları aşağıdaki tabloda verilmiştir.
 
Eğitim Seviyesi
Evli
Maksimum 140 puan
Bekar
Maksimum 150 puan
Lise diploması yok
0
0
Lise diploması
28
30
Üniversite, yüksekokul, teknik okul ya da bir enstitüden alınan bir senelik derece, diploma ya da sertifika eğitimi
84
90
Üniversite, yüksekokul, teknik okul ya da bir enstitüden alınan iki senelik eğitim
91
98
Lisans derecesi VEYA üniversite, yüksekokul, teknik okul ya da bir enstitüden alınan üç yıl ya da daha fazla süreli program
112
120
Birisi en az üç yıl ya da daha fazla süreli olmak üzere iki ya da daha fazla sertifika, diploma veya derece seviyesi
119
128
Yüksek lisans derecesi VEYA profesyonel meslek örgütü tarafından regüle edilen bir meslekte çalışmak için alınan profesyonel lisans derecesi (Profesyonel derece lisans programları: tıp, veterinerlik, diş hekimliği, optimetri, hukuk, kayropraktik ya da eczacılık)
126
135
Doktora eğitimi (Ph.D.)
140
150
 
 
Murat Kandemir, 17 Aralık 2015