Kanada’da Mülteci Kabul Oranı Kısıtlamalara Rağmen Artışta

Kanada’da Mülteci Kabul Oranı Kısıtlamalara Rağmen Artışta

 
Kanada’nın yeni mülteci sistemine daha sıkı kuralların konulmasına rağmen Ottawa’nın güvenli saydığı ülkelerden gelen mülteci adaylarının kabul edilme oranları artış gösteriyor.
 
Başkent Ottawa tarafından son iki yıldır siyasi sığınmacı sistemine daha sıkı kurallar getirilmiş olmasına rağmen Kanada’nın güvenli olarak varsaydığı ülkelerden gelenlerin kabul edilme oranlarının yüksek olduğu ortaya çıktı.
 
Toronto Star gazetesinin Göçmenlik ve İltica Kurulu (IRB) ofisinden elde ettiği bilgilere göre 2014 yılında yapılan 19.960 iltica talebinin yarısı kabul edilmiş. 2013 yılında kabul edilen iltica talebi toplam talebin sadece yüzde 38’iydi.
 
Kanada mülteci sistemi 2012 yılında revize edildi ve toplamda 42 ülkenin “güvenli ülke” olarak belirlendi ve bu ülkeden gelen siyasi sığınmacıların davaları daha hızlı görülmeye başlandı.
 
Mülteci başvurularını değerlendirmekte sorumlu IRB eski ve yeni sistemi başvuruların yapılış tarihine göre inceliyor ve sonuçlandırıyor. Aralık 2012’den önce yapılan başvuruları hükümetin atadığı hakimler ve 2012 sonrası başvuruları ise yeni yönetmelik uyarınca bu iş için atanan hükümet görevliler değerlendiriyor.
 
Bazı gözlemciler yeni sisteme göre değerlendirilen başvurularda yüzde 61 kabul oranının eski sistemdeki yüzde 34 kabul oranına göre fazla olmasına dikkat çekiyor.
 
Kanada Mülteciler Konseyi yöneticisi Janet Dench güvenli olarak farz edilen ülkelerden gelen mülteci başvurularındaki yüksek kabul oranının hükümetin bu ülkeleri güvenli olarak görmesine tezat oluşturduğunu fikrinde.
 
Yeni mülteci sistemi, siyasi sığınma talebinde bulunana iddiası için hazırlık yapması ve gerekli evrakları toplayabilmesi için daha az süre vererek zorlaştırdığı için eleştirilmişti. Kabul oranlarının yüksek olması dikkate değer.
 
Kanada Göçmenlik ve Vatandaşlık Bakanlığı göçmenlik kanununda yapılan reformların sonuçlarından memnun.
 
Devlet, mülteci sisteminin zorlaştırılmasının amacını temelsiz mültecilerin başvuru yapmasını engellemek, devlet korunmasına muhtaç olan “gerçek mültecileri” ayırt etmek ve ihtiyacı oldukları devlet korunmasını sağlamak olarak açıklıyor.
 
Kanada hükümeti tüm siyasi sığınmacı adaylarının başvurularının adil ve bağımsız duruşmalarda konunun uzmanları olan görevliler tarafından incelendiğini belirtiyor. Kanada’nın iltica sisteminde oldukça cömert olduğunu belirten yetkililer hükümetin temelsiz iddialarla iltica ederek statü alan ve bu sayede hem devlet yardımı hem de ücretsiz sağlık hizmetlerinden yararlanmak isteyenlere karşı sıfır tolerans gösterdiğini ifade ediyorlar.
 
2014 yılında Macaristan’dan gelen iltica başvurularının yüzde 35’i kabul edildi. Bu oran 2012 yılı rakamlarının çok ta üstünde. Macaristan AB üye ülkesi olarak güvenli ülke olarak sayılmış ve yeni kanunla birlikte bu ülkeden gelen siyasi sığınmacı başvurularının kabul oranının düşeceği varsayılmıştı.
 
Diğer tartışmalı bir ülke de Meksika’ydı. Meksikalı mültecilerin kabul edilme oranları yüzde 18.8’den yüzde 28.8’e çıkmış bulunuyor. Avrupa ülkesi Çek Cumhuriyeti’nde de yüzde 4.9 kabul oranı yüzde 21’e çıktığı için benzer nitelik taşıyor. Slovakya mülteci kabul oranları yüzde 3.3’ten yüzde 52’ye çıkarak aynı trendi takip ediyor. Tüm bu ülkeler Kanada’nın yeni mülteci sisteminde “güvenli ülkeler” olarak bilinen ve normalde mülteci üretmemesi beklenen ülkeler.
 
Genel olarak baktığımızda kabul oranlarının değişkenlik gösterdiği göze çarparken davalar siyasi sığınmacı adayının şahsi iddiası ve geldiği ülkenin şartları gibi faktörler dikkate alınarak karara bağlanıyor.
 
Kanada’da 2012 yılında 20.223 siyasi sığınma talebinde bulunulurken bu rakam yeni reformlar sonrası 2013 yılında 10.356’ya düştü ve 2014 yılında da 13.652’de kaldı.
 
Mültecilerin en çok geldiği ülkeler yine Çin, Pakistan, Macaristan, Kolombiya, Suriye, Nijerya, Afganistan ve Haiti oldu. 2014 yılında bu ülkelerden yapılan mülteci başvurularının toplam kabul oranı ortalama yüzde 67 oldu.
 
Hükümetin 2012 yılında yaptığı reformlarla özellikle demokratik ülkelerden yapılacak iltica taleplerini azaltmayı ve şu ana kadar biriken mülteci başvuru dosyalarının hızlıca sonuçlandırılmasını sağlamayı amaçlamıştı.
 
Yeni sistemle birlikte siyasi sığınmacı başvurularının dosyaları ortalama üç ay içinde incelenmeye başlandı ve son iki yılda biriken dosya sayısı 9.877’ye düşürüldü. Siyasi sığınma talebinin incelenmesi ortalama üç sene süren eski sistemde sonuçlandırılmayı bekleyen mülteci başvuru dosya sayısı 2012 yılında 30.750’ye ulaşmıştı.
 
Kanada her sene azımsanmayacak sayıda mülteciye devlet koruması veriyor ve devlet yetkililerinin düşüncelerinin aksine genel olarak iltica sistemi temelsiz başvuru sahipleri tarafından kötüye kullanılmıyor. Yıl bazında iltica başvuru sayısı azalıyor fakat diğer ülkelerle birlikte özellikle demokratik ülkelerden gelenlerin davalarının kabul oranı beklendiği gibi düşmüyor.
 
En çok ilticacı gönderen 20 ülkenin 2014 ve 2013 yılları kabul oranları
2014 - 2013
Çin -%42 - %34
Pakistan -%78 - %72
Macaristan  %35 - %20
Kolombiya %52 - %38
Suriye %93 - % 90
Nijerya %53 - %35
Hindistan %18 - %15
Kuzey Kore %0 - % 0
Afganistan %77 - % 71
Haiti %41 - %40
Kongo %43 - %49
Irak %82 - %63
Sri Lanka %58 - %51
Hırvatistan %11 - %11
Slovakya %52 - %8
Ukrayna %59 - %41
Bangladeş %64 - %39
İran %71 - %75
Mısır %86 - %89
Somali %54 - %59
Kaynak: Immigration and Refugee Board
 
 
Murat Kandemir, 12 Mart 2015